Warunkowe umorzenie za jazdę po marihuanie (THC) – warunki, zakaz, wniosek

Warunkowe umorzenie za jazdę po marihuanie jest co do zasady możliwe tak samo jak przy jeździe po alkoholu – jeżeli kierowca usłyszał zarzut z art. 178a § 1 k.k. (prowadzenie pod wpływem środka odurzającego) i spełnia ustawowe warunki. Nie dotyczy natomiast wykroczenia z art. 87 k.w., bo przy wykroczeniach tej instytucji nie ma. Poniżej wyjaśniamy, kiedy wniosek o warunkowe umorzenie ma sens, co sąd może orzec i jak przygotować się do sprawy.

Najważniejsze informacje

• Warunkowe umorzenie (art. 66–67 k.k.) oznacza, że sprawa kończy się bez skazania – po okresie próby kierowca co do zasady nie figuruje jako osoba skazana.
• Dotyczy przestępstwa z art. 178a § 1 k.k., czyli zarzutu prowadzenia pod wpływem środka odurzającego, np. przy wyższym stężeniu Δ9-THC.
• Podstawowe warunki: brak wcześniejszej karalności za przestępstwo umyślne, nieznaczna wina i społeczna szkodliwość, niewątpliwe okoliczności czynu i pozytywna prognoza.
• Przy warunkowym umorzeniu zakaz prowadzenia pojazdów jest fakultatywny – sąd może go orzec na okres do 2 lat, ale nie musi.
• Wniosek można złożyć już na etapie postępowania przygotowawczego (do prokuratora) albo w sądzie.

Kiedy jazda po marihuanie to przestępstwo, a kiedy wykroczenie

Przepisy nie podają progów stężenia THC. W praktyce biegli często przyjmują, że stężenie Δ9-THC we krwi od ok. 1 do 2,5 ng/ml odpowiada stanowi po użyciu (wykroczenie z art. 87 k.w.), a powyżej ok. 2,5 ng/ml – stanowi pod wpływem (przestępstwo z art. 178a § 1 k.k.). Sąd Najwyższy podkreśla jednak, że progi mają charakter pomocniczy, a sąd ocenia realny wpływ substancji na sprawność kierującego, zwykle z pomocą biegłego (wyrok SN z 8 listopada 2023 r., III KK 151/23).

Od kwalifikacji zależy cała strategia:

• zarzut z art. 178a § 1 k.k. – podstawowym celem bywa warunkowe umorzenie albo możliwie łagodny wymiar kary;
• wykroczenie z art. 87 k.w. – warunkowego umorzenia nie ma; w grę wchodzi m.in. kwestionowanie kwalifikacji, wniosek o opinię biegłego czy obrona w sprawie o wykroczenie;
• sporna kwalifikacja – jeżeli wynik jest blisko umownych progów albo w aktach jest tylko metabolit THC-COOH, warto rozważyć wniosek o zmianę kwalifikacji czynu.

Warunki warunkowego umorzenia za jazdę po marihuanie

Zgodnie z art. 66 k.k. sąd może warunkowo umorzyć postępowanie, jeżeli łącznie:

1. wina i społeczna szkodliwość czynu nie są znaczne,
2. okoliczności popełnienia czynu nie budzą wątpliwości,
3. sprawca nie był karany za przestępstwo umyślne,
4. jego postawa, właściwości i warunki osobiste oraz dotychczasowy sposób życia uzasadniają przypuszczenie, że będzie przestrzegał porządku prawnego,
5. przestępstwo jest zagrożone karą nieprzekraczającą 5 lat pozbawienia wolności – przestępstwo z art. 178a § 1 k.k. ten warunek spełnia.

W praktyce w sprawach THC na ocenę wpływają m.in.: stężenie Δ9-THC i obecność innych substancji, pora i miejsce jazdy, natężenie ruchu, sposób prowadzenia pojazdu (czy doszło do zagrożenia lub kolizji), postawa w toku postępowania, sytuacja zawodowa i rodzinna oraz to, czy kierowca podjął np. terapię lub konsultację u specjalisty.

Co sąd orzeka przy warunkowym umorzeniu

• Okres próby – od roku do 3 lat (art. 67 § 1 k.k.).
• Zakaz prowadzenia pojazdów – fakultatywnie, do 2 lat (art. 67 § 3 k.k.). We wniosku można argumentować za krótszym zakazem albo odstąpieniem od niego, szczególnie gdy prawo jazdy jest potrzebne do pracy.
• Świadczenie pieniężne – sąd może je nałożyć; w sprawach z art. 178a k.k. jest to częste.
• Obowiązki próby – np. informowanie kuratora lub sądu o przebiegu próby, powstrzymanie się od używania środków odurzających.

Warunkowe umorzenie nie jest wyrokiem skazującym. Jeżeli w okresie próby kierowca popełni np. kolejne przestępstwo, sąd może jednak podjąć postępowanie na nowo.

Jak złożyć wniosek o warunkowe umorzenie

Na etapie prokuratury. Prokurator, zamiast aktu oskarżenia, może skierować do sądu wniosek o warunkowe umorzenie postępowania (art. 336 k.p.k.). Wniosek podejrzanego, złożony np. po przesłuchaniu, bywa do tego impulsem – szerzej w poradniku jak napisać wniosek o warunkowe umorzenie i kiedy go złożyć.

Na etapie sądu. Jeżeli do sądu trafił już akt oskarżenia, wniosek kieruje się do sądu, najlepiej przed pierwszą rozprawą.

Dobry wniosek w sprawie THC zawiera zwykle: opis okoliczności łagodzących, odniesienie do wyniku badania krwi (jakie związki i jakie stężenie), informacje o dotychczasowym życiu, pracy i rodzinie, propozycję okresu próby i ewentualnego świadczenia oraz – jeśli to uzasadnione – wniosek o nieorzekanie zakazu albo o krótszy zakaz.

Najczęstsze błędy w sprawach o jazdę po marihuanie

• przyznawanie się do „regularnego palenia” w wyjaśnieniach, co może utrudnić pozytywną prognozę,
• niesprawdzenie, czy w wyniku jest Δ9-THC, czy tylko metabolit THC-COOH,
• składanie wniosku o warunkowe umorzenie przy zarzucie wykroczenia, gdzie ta instytucja nie istnieje,
• czekanie z wnioskiem do rozprawy, gdy prokurator mógłby skierować sprawę na posiedzenie,
• pomijanie argumentacji co do zakazu prowadzenia pojazdów.

Najczęściej zadawane pytania

Czy za jazdę po marihuanie można dostać warunkowe umorzenie?

Tak, co do zasady jest to możliwe przy zarzucie z art. 178a § 1 k.k., jeżeli kierowca nie był karany za przestępstwo umyślne i spełnia pozostałe warunki z art. 66 k.k. Decyzję podejmuje sąd.

Czy przy warunkowym umorzeniu stracę prawo jazdy?

Sąd może orzec zakaz prowadzenia pojazdów do 2 lat, ale nie musi. Wcześniej, na czas postępowania, prawo jazdy bywa zatrzymane przez policję lub starostę.

Czy warunkowe umorzenie jest możliwe przy wykroczeniu z art. 87 k.w.?

Nie. W sprawach o wykroczenia nie stosuje się warunkowego umorzenia. Inne są tu też środki obrony.

Czy warunkowe umorzenie oznacza wpis do rejestru karnego?

Informacja o warunkowym umorzeniu jest odnotowywana w Krajowym Rejestrze Karnym, ale nie jest to skazanie. Po upływie okresu próby i dodatkowych 6 miesięcy co do zasady wpis jest usuwany.

Co, jeśli we krwi wykryto tylko THC-COOH?

Sam metabolit świadczy raczej o wcześniejszym użyciu niż o działaniu w chwili jazdy. W takiej sytuacji warto przeanalizować, czy kwalifikacja z art. 178a k.k. jest w ogóle uzasadniona – zanim złoży się wniosek o warunkowe umorzenie.