Kiedy policja robi test na narkotyki? Narkotest, ślina, krew – jak wygląda badanie i co dalej

Kiedy policja robi test na narkotyki u kierowcy? Najczęściej podczas zwykłej kontroli drogowej, akcji prewencyjnej albo po kolizji – i co do zasady nie potrzebuje do tego szczególnego powodu, bo prawo pozwala zażądać badania od każdego kierującego. W tym artykule wyjaśniam, jak wygląda narkotest ze śliny, kiedy pobiera się krew, czy można odmówić i co dzieje się po wyniku pozytywnym.

Na jakiej podstawie policja robi test na narkotyki?

Podstawą jest ustawa – Prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity Dz.U. z 2024 r. poz. 1251 ze zm.). Zgodnie z art. 129 ust. 2 pkt 3 policjant jest uprawniony do żądania poddania się przez kierującego pojazdem lub przez inną osobę, w stosunku do której zachodzi uzasadnione podejrzenie, że mogła kierować pojazdem, badaniu w celu ustalenia zawartości w organizmie alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu.

Warto zwrócić uwagę na konstrukcję tego przepisu. „Uzasadnione podejrzenie” dotyczy osoby, co do której nie wiadomo na pewno, czy prowadziła (np. kierowca stoi obok auta po kolizji). Wobec kogoś, kto po prostu jedzie i zostaje zatrzymany do kontroli, przepis takiego warunku nie stawia.

Sposób badania opisuje art. 129j tej samej ustawy oraz rozporządzenie Ministra Zdrowia z 16 lipca 2014 r. w sprawie wykazu środków działających podobnie do alkoholu oraz warunków i sposobu przeprowadzania badań na ich obecność w organizmie (Dz.U. z 2014 r. poz. 948). Przebieg samej kontroli reguluje rozporządzenie MSWiA z 5 listopada 2019 r. w sprawie kontroli ruchu drogowego (Dz.U. z 2019 r. poz. 2141 ze zm.).

Jakie substancje obejmuje badanie?

Rozporządzenie z 2014 r. (§ 1) wymienia pięć grup „środków działających podobnie do alkoholu”:

• opioidy,
• amfetaminę i jej analogi,
• kokainę,
• tetrahydrokanabinole (THC – substancja z marihuany),
• benzodiazepiny (część leków uspokajających i nasennych).

Ostatnia pozycja pokazuje, że problem nie dotyczy wyłącznie nielegalnych narkotyków. Niektóre leki wydawane na receptę także mogą dać wynik dodatni.

Kiedy policja robi test na narkotyki w praktyce?

Narkotesty policyjne nie są już rzadkością – test na narkotyki policja wykonuje coraz częściej obok rutynowego badania alkomatem. Z mojej praktyki wynika, że narkotest pojawia się najczęściej w kilku typowych sytuacjach:

• Zorganizowana kontrola prewencyjna – policja zatrzymuje wiele aut z rzędu i bada kierowców na alkohol, a coraz częściej także na narkotyki.
• Rutynowa kontrola drogowa – np. za prędkość, a policjant decyduje się dodatkowo na narkotest.
• Zachowanie lub wygląd kierowcy – rozszerzone źrenice, nerwowość, spowolnione reakcje, zapach marihuany w aucie, styl jazdy.
• Kolizja lub wypadek – badanie uczestników zdarzenia jest wtedy standardem.
• Trzeźwy wynik alkomatu przy nietypowym zachowaniu – gdy alkomat pokazuje zero, a coś „nie pasuje”.

Czy policja może zrobić test na narkotyki bez powodu?

Co do zasady tak. Przepis art. 129 ust. 2 pkt 3 Prawa o ruchu drogowym nie wymaga podejrzenia wobec osoby, która kieruje pojazdem. Rozporządzenie w sprawie kontroli ruchu drogowego (§ 4 ust. 5) wprost przewiduje też zorganizowane działania kontrolne „ukierunkowane na poddanie jak największej liczby kierujących pojazdami badaniu”, także na obecność środka działającego podobnie do alkoholu metodą niewymagającą badania laboratoryjnego.

Podczas takiej akcji umundurowany policjant, który zatrzymał pojazd, może poprzestać na podaniu przyczyny zatrzymania. Na żądanie kierowcy powinien jednak okazać legitymację służbową.

Jak wygląda narkotest policyjny krok po kroku?

Narkotest to badanie śliny. Rozporządzenie (§ 2) opisuje je jako nieinwazyjne pobranie próbki śliny i umieszczenie jej w urządzeniu, które oznacza substancje metodą immunologiczną. Do próbki nie wolno dodawać niczego poza tym, co jest w zestawie urządzenia.

1. Policjant informuje o badaniu i przygotowuje jednorazowy zestaw (kasetę).
2. Kierowca pobiera ślinę – zwykle przykładając lub przesuwając wymazówkę po języku i wewnętrznej stronie policzka, zgodnie z poleceniem policjanta.
3. Kaseta trafia do czytnika albo jest odczytywana wizualnie, w zależności od rodzaju testera.
4. Po kilku minutach pojawia się wynik: ujemny, dodatni (z zaznaczeniem grupy substancji) lub nieważny.
5. Przy wyniku dodatnim lub wątpliwym zwykle dochodzi do pobrania krwi w placówce medycznej.

Jeżeli badania nie da się bezpiecznie przeprowadzić na ulicy, przepisy pozwalają przewieźć kierującego radiowozem do jednostki policji lub placówki medycznej (§ 4 ust. 7 rozporządzenia w sprawie kontroli ruchu drogowego).

Narkotest, krew, mocz – czym się różnią?

Czy można odmówić testu na narkotyki?

Formalnie kierowca może nie zgodzić się na test śliny, ale w większości przypadków nic na tym nie zyskuje. Art. 129j ust. 2 Prawa o ruchu drogowym stanowi, że jeśli osoba odmawia badania metodą niewymagającą laboratorium, obecność środka ustala się na podstawie badania krwi lub moczu. Z kolei art. 129j ust. 4 przewiduje, że badanie może zostać przeprowadzone również w razie braku zgody osoby badanej, o czym należy ją uprzedzić.

Jeżeli toczy się już postępowanie karne, podobny obowiązek wynika z art. 74 § 2 pkt 2 i § 3 Kodeksu postępowania karnego – osoba podejrzana i oskarżony muszą co do zasady poddać się pobraniu krwi przez uprawnionego pracownika służby zdrowia, o ile nie zagraża to ich zdrowiu.

Praktyczne skutki odmowy są więc zwykle takie:

• kierowca jedzie z policją na pobranie krwi, często przy tym spędzając na czynnościach kilka godzin,
• prawo jazdy jest najczęściej zatrzymywane na miejscu na podstawie uzasadnionego podejrzenia,
• odmowa bywa później opisywana w notatce i może wpływać na to, jak oceniane jest zachowanie kierowcy.

Osobną kwestią jest prośba kierowcy o badanie krwi. Protokół badania, którego wzór opisuje § 6 rozporządzenia MZ, przewiduje odnotowanie, czy badanie krwi lub moczu przeprowadzono „na żądanie osoby badanej”. Jeśli ktoś nie zgadza się z wynikiem narkotestu, warto wyraźnie to zgłosić i poprosić o wpisanie do dokumentów.

Ile wykrywa narkotest policyjny?

To jedno z najczęstszych pytań – i jedno z najtrudniejszych. Nie da się uczciwie podać jednej liczby godzin czy dni, bo czas wykrywalności zależy m.in. od rodzaju substancji, dawki, częstotliwości używania, metabolizmu i samego urządzenia. Liczby krążące w internecie zwykle nie mają podanego źródła.

Kilka rzeczy można jednak powiedzieć ogólnie:

• Substancja lub jej metabolity mogą być wykrywalne dłużej niż trwa odczuwalne działanie. Dotyczy to zwłaszcza THC – więcej w tekście o jeździe pod wpływem marihuany.
• Test śliny wskazuje grupę substancji, ale – jak przyznała Komenda Główna Policji w odpowiedzi dla Rzecznika Praw Obywatelskich, cytowanej w mediach w 2025 r. – urządzenia nie pozwalają ustalić, czy substancja pochodzi z leku, czy z innego źródła.
• Testy przesiewowe mogą dawać wyniki fałszywie dodatnie. Rzeczpospolita (25.09.2023), powołując się na ustalenia Onetu i dokumenty policyjne, opisywała jednostki na Śląsku, w których znaczna część dodatnich wskazań nie potwierdziła się w badaniu krwi.

Dlatego w żadnym wypadku nie traktuj przybliżonych „czasów wykrywalności” jako wskazówki, kiedy wolno wsiąść za kierownicę. Tylko badanie laboratoryjne i ocena biegłego mogą coś przesądzić – i to dopiero po fakcie.

Pozytywny narkotest – co dalej?

Dodatni wynik testu śliny uruchamia zwykle następującą sekwencję:

1. Pobranie krwi – w szpitalu lub przychodni, do dwóch pojemników. Druga próbka może później posłużyć do badania kontrolnego.
2. Zatrzymanie prawa jazdy – art. 135 ust. 1 pkt 1 lit. a Prawa o ruchu drogowym nakazuje zatrzymać prawo jazdy w razie uzasadnionego podejrzenia, że kierujący jest w stanie po użyciu środka działającego podobnie do alkoholu. Kierowca dostaje pokwitowanie.
3. Czekanie na wynik krwi – zwykle kilka tygodni, choć bywa różnie. Szczegóły opisuję w artykule ile się czeka na wyniki badań krwi na narkotyki.
4. Kwalifikacja prawna – po otrzymaniu wyniku policja lub prokuratura ocenia, czy sprawa dotyczy wykroczenia, przestępstwa, czy żadnego z nich.
5. Przesłuchanie i dalsze postępowanie – jak się do niego przygotować, piszę w tekście o przesłuchaniu po zatrzymaniu prawa jazdy.

Jeżeli badanie krwi nie potwierdzi obecności środka, co do zasady nie ma podstaw do dalszego zatrzymywania prawa jazdy. W praktyce czasem trzeba jednak o jego zwrot aktywnie się upomnieć.

Pozytywny narkotest to nie wyrok

Warto to podkreślić, bo wielu kierowców po kontroli zakłada najgorsze. Narkotest jest badaniem przesiewowym. W postępowaniu liczy się przede wszystkim wynik krwi, czas pobrania w stosunku do czasu jazdy, ewentualne przyjmowane leki, zachowanie kierowcy opisane w notatce oraz – w wielu sprawach – opinia biegłego toksykologa. Każdy z tych elementów może być przedmiotem analizy obrony.

Wykroczenie czy przestępstwo? „Po użyciu” i „pod wpływem”

Przepisy rozróżniają dwa stany:

• stan po użyciu środka działającego podobnie do alkoholu – wykroczenie z art. 87 § 1 Kodeksu wykroczeń: kara aresztu albo grzywny nie niższej niż 2500 zł, a także obowiązkowy zakaz prowadzenia pojazdów (art. 87 § 3 k.w.), który w sprawach o wykroczenia wynosi od 6 miesięcy do 3 lat (art. 29 § 1 k.w.);
• prowadzenie pojazdu mechanicznego pod wpływem środka odurzającego – przestępstwo z art. 178a § 1 Kodeksu karnego: kara pozbawienia wolności do lat 3 oraz zakaz prowadzenia pojazdów na okres nie krótszy niż 3 lata (art. 42 § 2 k.k.). Przy wcześniejszym skazaniu za podobny czyn grozi kara od 3 miesięcy do 5 lat (art. 178a § 4 k.k.).

W przypadku alkoholu granice są wpisane w ustawę (promile). Dla narkotyków w przepisach ustawowych nie ma analogicznych, jednoznacznych progów stężeń. Rozporządzenie MZ określa jedynie minimalne granice oznaczalności dla metod laboratoryjnych, co nie jest tym samym co próg karalności. W praktyce o tym, czy ktoś był „pod wpływem”, czy jedynie „po użyciu”, często rozstrzyga opinia biegłego. Temat rozwijam w artykule dopuszczalne stężenie narkotyków u kierowców.

Konkretna kara zawsze zależy od okoliczności sprawy – wyniku badania, przebiegu zdarzenia, dotychczasowej niekaralności i postawy po zdarzeniu.

Co zrobić podczas kontroli i zaraz po niej?

• Zachowaj spokój i bądź uprzejmy. Konfrontacja zwykle niczego nie zmienia, a trafia do notatki.
• Powiedz o przyjmowanych lekach – zwłaszcza uspokajających, nasennych, przeciwbólowych czy na ADHD – i poproś o odnotowanie tego w dokumentach. Zachowaj recepty i opakowania.
• Zapamiętaj lub zapisz godziny: ostatniej jazdy, testu, pobrania krwi. W sprawach narkotykowych czas ma duże znaczenie.
• Przeczytaj dokumenty przed podpisaniem i nie podpisuj niczego, z czym się nie zgadzasz, bez dopisania uwag.
• Zachowaj pokwitowanie zatrzymania prawa jazdy.
• Nie składaj pochopnie wyjaśnień – masz prawo skonsultować sprawę z obrońcą, zanim zdecydujesz, co powiedzieć.

Cały przebieg sprawy – od kontroli do wyroku – opisuję w poradniku procedura od zatrzymania do wyroku krok po kroku.

Wzór pisma od adwokata

Wniosek o zmianę kwalifikacji prawnej czynu – z przestępstwa (178a k.k.) na wykroczenie (87 k.w.) – wzór

Pismo o przyjęcie wykroczenia z art. 87 k.w. zamiast przestępstwa – gdy wynik badania jest bliski 0,5‰ albo budzi wątpliwości.

Zobacz wzór – 300 zł

FAQ – najczęstsze pytania o test na narkotyki

Czy policja może zrobić test na narkotyki bez powodu?

Co do zasady tak. Art. 129 ust. 2 pkt 3 Prawa o ruchu drogowym pozwala żądać badania od kierującego pojazdem, a przepisy przewidują też masowe kontrole prewencyjne. Uzasadnione podejrzenie jest potrzebne wobec osoby, co do której nie wiadomo, czy prowadziła.

Czy można odmówić testu na narkotyki?

Można nie zgodzić się na test śliny, ale wtedy obecność środka ustala się na podstawie krwi lub moczu, a badanie może zostać przeprowadzone także bez zgody (art. 129j ust. 2 i 4 PRD). Prawo jazdy jest w takiej sytuacji zwykle zatrzymywane.

Ile wykrywa narkotest policyjny?

Nie ma jednej odpowiedzi – zależy to od substancji, dawki, częstotliwości używania i organizmu. Metabolity niektórych substancji, zwłaszcza THC, mogą być wykrywalne dłużej niż trwa ich działanie. Szacunki z internetu nie są podstawą do decyzji o prowadzeniu auta.

Pozytywny narkotest – co dalej?

Zwykle następuje pobranie krwi, zatrzymanie prawa jazdy za pokwitowaniem i oczekiwanie na wynik laboratorium. Dopiero wynik krwi, często wraz z opinią biegłego, pozwala ocenić, czy chodzi o wykroczenie, przestępstwo, czy brak podstaw do odpowiedzialności.

Czy leki mogą dać pozytywny narkotest?

Mogą. Wśród badanych grup są m.in. benzodiazepiny i opioidy, a tester nie odróżnia, czy substancja pochodzi z leku. Warto od razu poinformować policję o przyjmowanych lekach i zachować dokumentację medyczną.

Czy wynik narkotestu wystarczy do skazania?

Zazwyczaj nie. Test śliny jest badaniem wstępnym. W postępowaniu kluczowe znaczenie ma co do zasady badanie krwi i całość dowodów, w tym często opinia biegłego toksykologa.

Podsumowanie

Policja może zrobić test na narkotyki praktycznie podczas każdej kontroli – od akcji prewencyjnej po zwykłe zatrzymanie za prędkość. Narkotest ze śliny to dopiero pierwszy krok: o tym, co będzie dalej, decyduje zwykle wynik krwi i jego ocena. Odmowa testu w większości przypadków jedynie przenosi badanie do szpitala, a prawo jazdy i tak zostaje zatrzymane.

Jeżeli masz za sobą pozytywny narkotest albo czekasz na wynik krwi, warto spokojnie przeanalizować sprawę, zanim złożysz wyjaśnienia. Prowadzę takie sprawy z całej Polski – jeśli chcesz omówić swoją sytuację, skontaktuj się z kancelarią lub zadzwoń: 500 505 545.